En yeni en iyi kitaplar burada!
Kitapları Beğendiniz mi?

Yeni kitaplardan haberdar olmak ve ücretsiz pdf kitap kazanmak için e-posta listemize şimdi abone olun!

Invalid email address
Spam yok. Haftada 1 e-posta. En iyi kitaplar. Ücretsiz pdf kitaplar. İstediğiniz zaman ayrılabilirsiniz. 

Bu Kitabı Türkçe Arama Motoru ararım ile arayın!

f54c1dfa5736bc0704df349133352776
Yetenekli Bay Ripley – 1. Kitap
Patricia Highsmith
Can Yayınları

Bu Yazı Otuz Beş Yaşın Altındakiler İçin

 

Baykuş Carol’ın cam hücredeki becerikli çığlığı

 

SEVENGÜL SÖNMEZ

 

» Yetenekli Bay Ripley – 1. Kitap Kitap Özeti ve Kısa Açıklaması

Patricia Highsmith denilince akla gelen ilk
kitap doğal ki Becerikli Bay Ripley’dir. Ardından da
Ripley Karanlıkta, Ripley’nin Oyunu… Bugün otuz
beş yaşının üstünde olan kitap okurları, bu kitapları, E
Yayınlarının 1975’te yayımlamış olduğu çeviriler ile tanıdı ve
okudu.

Günümüz gençleri ise Patricia Highsmith adını ve
kahramanı Ripley’yi, 1999 yılı yazında gösterime giren
Yetenekli Bay Ripley adıyla yapılan film uyarlamasıyla
tanıdı. Filmin romana göre son aşama başarısız olduğunu pek
çok eleştirmen yazdı. Kanımca filmdeki en başarılı öğeler,
filmin çekildiği mekânların güzelliği ve filmin
müzikleriydi.

Ayrıntı Yayınlarından çıkan kitapların ilk sayfasında
Highsmith’i tanıtan bir yazı bulunmaktadır. Graham Greene’den
alınan önsözde dikkatimi çeken bir cümleyi aktarıyorum:
“Highsmith genel anlamda umutsuz, hatta marazi bir atmosfer
yaratmakta emsalsizdir.”

Başka yerlerde, başka insanoğluın rahat ve iyi yaşamasını
hazmedemeyen ve o insanlarla yer değiştirmek arzusuna yenik
düşen Tom Ripley, haiz olduğu pek çok yeteneği kötü fakatçlar
için kullanır. Yazarın kurduğu –başlangıçta– saf ve masum olan
dünya, yavaş yavaş masumiyetini yitirir, insanın bir ihtimal
bilinçdışından kim bilir yüreğinin ta derinliklerinden gelen bir
öfke, bir kötülük, bir huzursuzluk her şeye hâkim olmaya
başlar. Kahramanın adını taşıyan üç romanda da başlangıçta
masum olduğunu düşündüğümüz kişilerin suç işlemeye ne kadar
yatkın birer fert olduklarını görürüz. Ve ardından şu suali
sormaktan kendimizi alıkoyamayız kim bilir: “Ben de suç işlemeye
bu kadar yakın mıyım?”

Kurgu bakımından polisiye romanları andıran fakat gerçekte
polisiyeden tümüyle farklı bir tür olan Highsmith romanları,
gerilim, psiko-gerilim romanları olarak tanımlanmaktadır. Bu
romanların en belirgin özelliği insanın yaşam karşısında
takındığı tavrı olumsuzluk ve huzursuzluk ile açıklayan, üstü
kapalı kalmış kötülükleri bilinç düzeyine çıkararak gerginlik
yaratan romanlar olmalarıdır.

Baykuş Çığlığı’nda romanın kahramanı
olan Robert, yaşamını tekrardan oluşturmak, kafasını meşgul eden
problemleri tamamıyla unutmak için küçük bir kasabaya yerleşir.
Yaşam başlangıçta rahatlık ve rahatlıkla doludur, fakat bu durum
tahmin edeceğiniz üzere uzun sürmez… Romanın kadın kahramanı
Jenny’nin dediği benzer biçimde, Robert sanki ölümü çağrıştırmaktadır ve
Robert’in çevreındaki insanoğlu birer birer ölür. Kasabanın
üzerine çöken baykuş sesleri hiç kesilmez adeta… Kara
ayrıntılar sarmıştır bir kez ortalığı…

Highsmith romanlarındaki ortak yanlardan biri de “sizi
bekleyen sondan asla kurtuluş olmadığının” vurgulanmasıdır.
Huzursuzluk bir kez ortaya çıkmışsa ve birini bulmuşsa onu
kandırmanız mümkün değildir. Ölüm ve huzursuzluk peşinizi hiç
bırakmaz. Bu yönüyle romanlara ve yazara baktığımızda
gördüğümüz tek şey vardır: Kötümserlik…

Cam Hücre’de, işlemediği bir suçtan
ötürü altı yıl cezaevinde kalan mühendis Philip Carter’ın
yaşamındaki kara ayrıntılar giderek okurun kara ayrıntıları
haline gelir. Romandan çıkıp adeta üzerimize fışkıran bir
haksızlık duygusunun altında ezilip kalırız. Sadece yaşam
kötüdür ve biz makûs talihimizi yenecek kadar güçlü değilizdir.
“Kahpe yazgı” ağlarını, bu kez iyi bir adam için örer; yukarıda
anılan romanlardan kurgusal olarak farklı bir yanı vardır bu
romanın: Roman kahramanı gerçekten suçsuzdur. Fakat sonuç
değişmez. Yaşamda hep suçlu olan birileri vardır.

Romanların hepsini bir araya getirdiğimizde yaşamın
kendisi ile karşılaşırız adeta. İnsan öldüren psikopat
katiller, ellerini kollarını sallayarak sokaklarda dolaşırlar;
buna karşın suçsuz insanoğlu, cezaevinde suçsuzluklarını
ispatlayamadan ölüp giderler.

İki ayrı insanın yaşam çizgisi hangi noktada kesişir?
Cinayette. Beceriksiz adlı romanın kahramanları Walter
ile kitapçı Kimmel arasında inanılmaz bir benzerlik vardır: Her
ikisi de karısını bir otobüs yolculuğunun molasında
öldürmüştür. Walter’ın suçlu olup olmadığını bilemeyiz, suçu
ispatlanamaz da; sadece, Kimmel gerçek bir katildir. Romanı
okurken aslında bir kişinin parçalanmış iki kimliğini
izlediğimiz hissine kapılırız. Walter ile Kimmel sanki tek
kişidir ve ikisi de Ripley’nin aksine ‘beceriksiz’dir.

Bu romanların ortak özelliklerinden en önemlisi “hepsinde
ölümün varlığı”dır. Bu romanlardaki ölümler, diğer
polisiyelerdekinin aksine, kan, tabanca, şiddet, kahramanlık
figürleri olmadan işlenen olgulardır, ölüm varlığıyla insanı
huzursuz eden bir sondur – ya da başlangıç.

Carol, şimdiye dek değindiğim
romanlar içinde en farklı olanı. Carol, Highsmith’in ilk
kitaplarından biridir. 1952 yılında Tuzun Bedeli adıyla
yayımlanan romanda Highsmith, Claire Morgan takma adını
kullanmıştır. Frankenberg Mağazasının oyuncak bölümünde
tanışan, tiyatro dekoru tasarımcısı Therese ile evli ve varlıklı,
sarışın, yeşil gözlü, uzun ve güzel parmaklı Carol’ın aşkını
özetleyen bu roman dünya edebiyatında mutlu sonla biten tek
lezbiyen romanıdır demek yanlış olmayacak sanırım.

Bu kitap sadece 1990 yılında yazarın adıyla, Carol
olarak yayımlanır. Roman Highsmith’in cinsel tercihini de açığa
çıkaran bir yapıya haizdir. Yeri gelmişken söylemek gerekir ki
eşcinsellik, Highsmith romanlarında karşımıza çıkan bir
tercihtir. Ünlü kahramanımız Ripley’nin de eşcinsel olduğu
açıkça söylenmese bile bellidir.

Highsmith romanları, hakkaniyet kavramını farklı açılardan
sorgulayan, iyilik, kötülük, ödleklik ya da cesaret benzer biçimde
niteliklerin varlığına ya da yokluğuna eğilen, yarattığı
kahramanlar derhal yanımızda yaşıyormuş izlenimini veren
romanlardır. Bir ihtimal yakın çevremizde Ripley’ler yok; fakat,
Beceriksizler, suçsuz olup Cam Hücreye konanlar, kendisini hiç
suçlamayıp aslında suçlu olup Baykuş benzer biçimde Çığlık atanlar ve
kim bilir bir kadına âşık pek çok kadın
var.  

 

DEĞİNİLEN ROMANLAR:

 

Becerikli Bay Ripley, çev. Armağan İlkin,
Remzi Kitabevi, 1991, 302 s.

Ripley Karanlıkta, çev. Armağan İlkin,

Remzi Kitabevi, 1991, 323 s.

Ripley’nin Oyunu, çev. Armağan İlkin,

Remzi Kitabevi, 1991.

Carol, çev. Mehmet Harmancı,

Remzi Kitabevi, 1991, 310 s.

Baykuş Çığlığı, çev. Füsun Umar,
Ayrıntı Yayınları, 1995, 242 s.

Beceriksiz, çev. Füsun Umar,
Ayrıntı Yayınları, 1995, 242 s.

Cam Hücre, çev. Şen Süer Kaya,
Ayrıntı Yayınları, 1999, 217 s.

 

İlginizi çekebilir:  Şeftali Kokusu

 

Listeme Ekle()

No account yet? Register

» Yetenekli Bay Ripley – 1. Kitap Kitabını Beğendiyseniz
» Yetenekli Bay Ripley – 1. Kitap Kitabı için Yorum, İnceleme veya Alıntı Paylaşmak ister misiniz?